Από όλα τα είδη τροφίμων που καταναλώνονται καθημερινά οι απλοί υδατάνθρακες, όπως είναι η ζάχαρη, χρησιμοποιούνται άμεσα από τον οργανισμό για παραγωγή ενέργειας. Είναι λογικό λοιπόν να δημιουργείται η εντύπωση ότι ένα σνακ πλούσιο σε υδατάνθρακες και κυρίως πλούσιο σε ζάχαρη αποτελεί την καλύτερη επιλογή για την αντιμετώπιση της κόπωσης και των χαμηλών επιπέδων ενέργειας.

Αυτό που συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα είναι αρκετά διαφορετικό. Τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα οδηγούν σε ακόμα χαμηλότερα επίπεδα ενέργειας και σε εξάντληση. Επίσης, το υψηλό σάκχαρο αυξάνει την πιθανότητα υπέρβαρου και παχυσαρκίας, πρόωρης κυτταρικής και σωματικής γήρανσης και είναι υπεύθυνο για παθολογικές καταστάσεις, όπως ο διαβήτης τύπου 2.

Ας δούμε γιατί:

• Χαμηλά επίπεδα ενέργειας. Οι απλοί υδατάνθρακες περνούν από το πεπτικό σύστημα στο αίμα πολύ γρήγορα, γεγονός που προκαλεί απότομη αύξηση των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα. Ο οργανισμός αντιδρά σε αυτό εξίσου γρήγορα, εκκρίνοντας ινσουλίνη με σκοπό να καταφέρει να μεταβολίσει την περίσσεια γλυκόζης. Η επίδραση που έχουν αυτές οι αντιδράσεις στον οργανισμό είναι αρχικά η απότομη αύξηση των επιπέδων ενέργειας, που όμως ακολουθείται από απότομη ενεργειακή εξάντληση. Η φυσική αντίδραση του οργανισμού σε αυτήν την μεταβολή είναι η επιθυμία για εκ νέου κατανάλωση ακόμα περισσότερης ζάχαρης, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται ο φαύλος κύκλος.

• Αύξηση σωματικού βάρους. Η συχνή κατανάλωση απλών υδατανθράκων για την αντιμετώπιση της κόπωσης, μπορεί να οδηγήσει γρήγορα σε αύξηση του σωματικού βάρους. Εάν η γλυκόζη δεν μετατραπεί άμεσα σε ενέργεια, αποθηκεύεται ως γλυκογόνο στους μύες και το συκώτι. Μόλις αυτά τα κύτταρα κορεστούν, η περίσσεια γλυκόζης μετατρέπεται σε λίπος και αποθηκεύεται σε όλο το σώμα.

• Διαβήτης. Η διαδικασία μετατροπής της γλυκόζης σε ενέργεια, προϋποθέτει την παρουσία της ορμόνης ινσουλίνης. Κάθε φορά που καταναλώνουμε υδατάνθρακες, το πάγκρεας απελευθερώνει ινσουλίνη. Εάν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα αυξάνονται τακτικά και πολύ, η υψηλή συγκέντρωση ινσουλίνης, που κατά συνέπεια εκκρίνεται, μπορεί να οδηγήσει στην δημιουργία ανθεκτικών κυττάρων ως προς την δράση της, αυτό όμως σημαίνει ότι το σάκχαρο θα παραμένει πάντα υψηλό στο αίμα, οδηγώντας σε χρόνιες ασθένειες όπως είναι ο διαβήτης τύπου 2.

• Γήρανση. Τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα οδηγούν σε μια διαδικασία που ονομάζεται γλυκοζυλίωση. Κατά την γλυκοζυλίωση, η γλυκόζη προσκολλάται σε πρωτεΐνες του αίματος. Τα υποπροϊόντα της γλυκοζυλίωσης καταστρέφουν τις κυτταρικές μεμβράνες και προκαλούν φλεγμονή, γεγονός που οδηγεί σε πρόωρη κυτταρική γήρανση.

Γίνεται σαφές λοιπόν, ότι η διατήρηση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα σε χαμηλά επίπεδα είναι ζωτικής σημασίας για την διαφύλαξη της καλής υγείας και του υγιούς σωματικού βάρους, αλλά η αποφυγή των τροφών που είναι πλούσιες σε γλυκόζη αποτελεί μια πραγματική πρόκληση.

Συμβουλές για μακροπρόθεσμη διατήρηση του σακχάρου στο αίμα σε φυσιολογικά επίπεδα:

• Μικρές αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες. Θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, όπως η σοκολάτα, τα μπισκότα και τα γλυκά, καθώς και οι επεξεργασμένες αμυλούχες τροφές, όπως το λευκό ψωμί, τα ζυμαρικά και το ρύζι. Τα επεξεργασμένα τρόφιμα και οι σάλτσες έχουν επίσης υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, επομένως είναι καλό να ελέγχονται οι ετικέτες των προϊόντων πριν αγοραστούν και να αποφεύγεται η συχνή κατανάλωση έτοιμων γευμάτων. Παρότι τα φρούτα είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, όπως βιταμίνες, νερό και φυτικές ίνες, έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη. Για να διατηρηθούν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα σε φυσιολογικά επίπεδα, μια καλή συνήθεια είναι, η κατανάλωση του φρούτου να συνδυάζεται με μία πηγή πρωτεΐνης, όπως είναι οι ξηροί καρποί.

• Εντερική χλωρίδα. Το ανθεκτικό άμυλο, εάν συμπεριληφθεί ανάμεσα στις καθημερινές διατροφικές συνήθειες, θα μπορούσε να συμβάλλει στην διατήρηση υγιούς εντερικής χλωρίδας, βελτιώνοντας ταυτόχρονα τον μεταβολισμό της γλυκόζης. Αυτό συμβαίνει επειδή το ανθεκτικό άμυλο δεν μπορεί να διασπαστεί στο λεπτό έντερο, οπότε περνάει άθικτο στο κόλον. Ένας εύκολος τρόπος για να ενταχθεί το ανθεκτικό άμυλο στη καθημερινή διατροφή είναι η αντικατάσταση της ζάχαρης με φυτικές γλυκαντικές ύλες, οι οποίες ενώ αποδίδουν γλυκιά γεύση, δεν επηρεάζουν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα. Επίσης, οι φυτικές γλυκαντικές ύλες δρουν σαν πρεβιοτικά έχοντας ταυτόχρονα όλα τα οφέλη του ανθεκτικού αμύλου.

• Θρεπτικά συστατικά-κλειδιά. Υπάρχουν μερικά βασικά θρεπτικά συστατικά που συμβάλουν στη διατήρηση του σακχάρου στο αίμα σε φυσιολογικά επίπεδα. Το χρώμιο προάγει την αποτελεσματική δράση της ινσουλίνης. Η κανέλα μιμείται την δράση της ινσουλίνης και επιβραδύνει το πέρασμα των υδατανθράκων από το στομάχι στην κυκλοφορία του αίματος. Το μαγγάνιο συμβάλλει στη μετατροπή της γλυκόζης σε ενέργεια και το μαγνήσιο ρυθμίζει την δράση της ινσουλίνης αποτρέποντας την υπερβολική πτώση των επιπέδων του σακχάρου και την ενεργειακή εξάντληση. Αυτά τα θρεπτικά συστατικά μπορούν να ληφθούν μεμονωμένα ή συνδυασμένα σε ένα συμπλήρωμα διατροφής εξειδικευμένο για τον έλεγχο των επιπέδων του σακχάρου και είναι ιδιαίτερα χρήσιμα σε περιπτώσεις που ακολουθείται ειδικό πρόγραμμα διατροφής για απώλεια βάρους.

• Αποφυγή άγχους. Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση στρες και άγχους το σώμα απελευθερώνει κορτιζόλη. Ο ρόλος αυτής της ορμόνης είναι να τροφοδοτεί τον οργανισμό με την απαραίτητη ενέργεια ώστε να αντιμετωπίζει στρεσογόνες καταστάσεις. Αυτό το επιτυγχάνει με την απελευθέρωση γλυκόζης από τις αποθήκες πρωτεΐνης και λίπους. Αν όμως η ποσότητα της γλυκόζης που απελευθερώνεται δεν μετατρέπεται σε ενέργεια, παραμένει στην κυκλοφορία του αίματος με τις ίδιες συνέπειες που επιφέρει ένα γλυκό σνακ.

• Φυσική δραστηριότητα. Η φυσική δραστηριότητα, είτε σαν άσκηση, είτε σαν περίπατος, εάν γίνεται συστηματικά, είναι ο καλύτερος τρόπος για να χρησιμοποιηθεί η γλυκόζη που κυκλοφορεί στο αίμα και να διατηρηθεί το σάκχαρο σε υγιή επίπεδα. Ταυτόχρονα, η ευεργετική επίδραση που έχει η φυσική δραστηριότητα σε όλους τους ιστούς του σώματος διασφαλίζει την φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού και γενικότερα την καλύτερη ποιότητα ζωής.

Από την επιστημονική ομάδα της BioCare