Η μνήμη είναι ουσιαστικά η μόνιμη καταγραφή των εμπειριών μας και το εσωτερικό μοντέλο του εξωτερικού κόσμου. Αυτό το μοντέλο περιλαμβάνει την αποθήκευση πληροφοριών σχετικά με γεγονότα και έννοιες που διαφοροποιούνται σε βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη μνήμη. Ο εγκέφαλός αποτελεί ουσιαστικά την “κάρτα μνήμης” που περιλαμβάνει διαφορετικές δομές και στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων της οπτικής, της ακουστικής και της συναισθηματικής μνήμης. Ωστόσο, η σύγχρονη ζωή είναι πολύ απαιτητική για τη λειτουργία του εγκεφάλου λόγω της συνεχούς ανάγκης για πολλαπλές εργασίες και συγκέντρωση, ενώ ταυτόχρονα το νευρικό σύστημα είναι συνεχώς εκτεθειμένο σε τηλεοράσεις, υπολογιστές, ταμπλέτες και smartphones.

Η ανάκληση της μνήμης ανά πάσα στιγμή μπορεί να φαίνεται εύκολη υπό φυσιολογικές συνθήκες, αλλά όταν προστίθεται η πίεση των εξετάσεων το μυαλό ενδεχομένως να είναι εντελώς καταβεβλημένο και η λειτουργία της μνήμης να υπολειτουργεί. Οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες δέχονται συχνότερα πίεση για καλές επιδόσεις. Αναπόφευκτα, ο τρόπος ζωής των νέων επηρεάζει τη γνωστική τους ικανότητα. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι το άγχος. Προφανώς οι εξετάσεις προκαλούν άγχος, αλλά όταν αυτό φτάνει σε οριακό σημείο μπορεί να προκαλέσει ένα φαινόμενο ντόμινο: με το άγχος έρχεται περισσότερο άγχος, το οποίο με τη σειρά του επηρεάζει τον ύπνο και τον ενεργειακό μεταβολισμό.

Για να ανταπεξέλθει ο εγκέφαλος στις καθημερινές προκλήσεις, οι νευροδιαβιβαστές ακετυλοχολίνη, γλουταμικό οξύ και ντοπαμίνη οι οποίοι απαιτούνται για τη μνήμη, τη διέγερση και την κινητοποίηση των νευρολογικών διεργασιών πρέπει να λειτουργούν στο βέλτιστο βαθμό. Η υγιής δομή των νευρικών κυττάρων και η καλή κυκλοφορία του αίματος είναι ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί ότι οι νευροδιαβιβαστές διατηρούνται υπό έλεγχο.

Μπορεί το βιολογικό ρολόι να επηρεάσει τη γνωστική λειτουργία και τη λειτουργία της μνήμης;

Υπάρχουν άνθρωποι που περιγράφουν τους εαυτούς τους ως “πρωινούς τύπους” ή “νυχτοπούλια”, αναφερόμενοι στην ώρα της ημέρας που είναι πιο παραγωγικοί, χαρακτηρισμός που ισχύει ειδικά όταν πρόκειται για τη γνωστική απόδοση. Όλα εξαρτώνται από τον κιρκάδιο ρυθμό ή το βιολογικό ρολόι, δηλαδή τον 24ωρο επαναλαμβανόμενο κύκλο που εξασφαλίζει ότι ο οργανισμός ξυπνάει, τρέφεται και κοιμάται στις σωστές ώρες οι οποίες μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Τα ακαδημαϊκά προγράμματα είναι συχνά απαιτητικά, αναγκάζοντας το σώμα να είναι σε μεγαλύτερη εγρήγορση συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, οι οποίες μπορεί να είναι πιο απαιτητικές για κάποιους σε σύγκριση με άλλους. Οι μαθητές ή φοιτητές μπορεί πράγματι να αισθάνονται δυσάρεστα “τζετ λαγκ” κατά τη διάρκεια της ακαδημαϊκής τους ζωής που μειώνουν σημαντικά τη γνωστική τους απόδοση.

Η διατήρηση της κοινωνικής ζωής είναι σημαντική σε αυτή την ηλικία. Στην πραγματικότητα είναι ζωτικής σημασίας για τη σωστή διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας. Ωστόσο, οι περισσότεροι που αντιμετωπίζουν αυτή την έντονη προσδοκία επίτευξης στόχων είναι πιθανό να απομονωθούν κοινωνικά, γεγονός που με τη σειρά του αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για μειωμένη γνωστική λειτουργία.

Πως μπορεί να διασφαλιστεί ότι η “κάρτα μνήμης” του εγκεφάλου δεν θα ξεμείνει από αποθηκευτικό χώρο;

Η διατροφή αποτελεί βασικό θεμέλιο για την υγιή γνωστική λειτουργία. Παρέχει τις πρώτες ύλες που απαιτούν οι νευροδιαβιβαστές, συμπεριλαμβανομένων της χολίνης, των αμινοξέων και των βιταμινών Β.

Βότανα όπως το δεντρολίβανο έχουν σημαντικό όφελος στη γνωστική λειτουργία και προλαμβάνουν τη γνωστική παρακμή. Το φασκόμηλο βελτιώνει την απόδοση και τη μνήμη, μειώνει τη διανοητική κόπωση και αυξάνει την εγρήγορση του εγκεφάλου.

Η φωσφατιδυλοσερίνη είναι σημαντικό φωσφολιπίδιο που βρίσκεται στις μεμβράνες των νευρικών κυττάρων και μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία, να αυξήσει την ικανότητα ανάκλησης της μνήμης, τη νοητική ευελιξία και τη λεκτική ανάκληση.

Τα χαμηλά επίπεδα βιταμινών Β έχουν επίσης συσχετιστεί με την εμφάνιση γνωστικής εξασθένησης, ιδίως του φυλλικού οξέος (Β9) και της βιταμίνης Β12. Αυτές συμβάλλουν στην υποστήριξη της διαδικασίας που ονομάζεται μεθυλίωση η οποία είναι απαραίτητη για τη σωστή παραγωγή νευροδιαβιβαστών. Η βιταμίνη Β5 είναι επίσης σημαντική ως πρόδρομη ουσία της ακετυλοχολίνης που αποτελεί τον νευροδιαβιβαστή της μνήμης.

Το μαγνήσιο είναι ένας από τους συντελεστές που είναι απαραίτητοι για τη σύνθεση και την ισορροπία των νευροδιαβιβαστών οι οποίοι διατηρούν την ηρεμία του νευρικού συστήματος.

Το μελισσόχορτο και η L-θεανίνη έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν την αντίδραση στο στρες και τα συμπτώματα άγχους.

Το ιχθυέλαιο και ιδιαίτερα το EPA και το DHA, έχει αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες, παρέχει τροφή στα νευρικά κύτταρα και υποστηρίζει την αποκατάσταση των κατεστραμμένων εγκεφαλικών κυττάρων.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής που επηρεάζουν θετικά τη νόηση και τη γνωστική λειτουργία:

Αύξηση της έκθεσης στο φως της ημέρας κάνοντας για παράδειγμα έναν ήπιο περίπατο. Τα άτομα με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D έχουν 60% μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν σημαντική γνωστική διαταραχή.

Διατήρηση υγιούς κύκλου ύπνου-αφύπνισης και ισορροπημένη διατροφή γεμάτη πρωτεΐνες με σκοπό την επαρκή ενέργεια κατά τη διάρκεια της ημέρας, τη διαχείριση του σακχάρου στο αίμα, τη λειτουργία του θυρεοειδούς και των επινεφριδίων. Επιπρόσθετα η ώρα του φαγητού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα της σωστής διατροφής και μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των διακυμάνσεων της συγκέντρωσης της γλυκόζης στο αίμα.

Ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής επιτρέποντας την ύπαρξη χρόνου για κοινωνικοποίηση και χαλάρωση. Η μουσική, ο χορός και το γέλιο έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν την έκκριση κορτιζόλης.

Από την επιστημονική ομάδα της BioCare